Πιστοποίηση ISO ή ισοδύναμο ως όρος συμμετοχής σε διαγωνισμό για φωτοβολταϊκούς σταθμούς
Πρότυπα κοινωνικής υπευθυνότητας – SA 8000 – όταν ένας όρος συμμετοχής περιορίζει τον κύκλο των δυνητικών συμμετεχόντων δεν τον καθιστά αυτομάτως παράνομο, εφόσον ο όρος συνδέεται με το αντικείμενο της σύμβασης, είναι πρόσφορος για τη διακρίβωση της καταλληλότητας των οικονομικών φορέων και εξυπηρετεί σκοπό δημοσίου συμφέροντος – Απόφαση ΕΑΔΗΣΥ 679/2026
Η ΕΑΔΗΣΥ, με την υπ’ αριθ. 679/2026 απόφασή της, εξέτασε προδικαστική προσφυγή οικονομικού φορέα κατά όρων διακήρυξης του Δήμου Κοζάνης, που αφορούσε ηλεκτρονικό διαγωνισμό άνω των ορίων για την προμήθεια, εγκατάσταση και θέση σε λειτουργία επτά φωτοβολταϊκών σταθμών virtual net-metering, συνολικής ισχύος 7MW, εκτιμώμενης αξίας 5.040.000,00 ευρώ πλέον ΦΠΑ.
Η προσφεύγουσα εταιρεία ζήτησε την ακύρωση όρων της διακήρυξης, και ιδίως των όρων που απαιτούσαν από τους οικονομικούς φορείς να διαθέτουν, μεταξύ άλλων, πιστοποιήσεις ISO 9001, ISO 45001, ISO 14064-1, SA 8000 και ISO 14001, ή ισοδύναμα, με πεδίο εφαρμογής σχετικό με την κατασκευή και συντήρηση φωτοβολταϊκών σταθμών.
Κεντρικό αντικείμενο της προσφυγής αποτέλεσε η απαίτηση κατοχής πιστοποίησης SA 8000:2014, δηλαδή προτύπου κοινωνικής λογοδοσίας και κοινωνικής υπευθυνότητας στον χώρο εργασίας. Η προσφεύγουσα υποστήριξε ότι η απαίτηση αυτή είναι υπερβολική, δυσανάλογη και περιοριστική του ανταγωνισμού, ιδίως επειδή ο διαγωνισμός αφορά τεχνικό αντικείμενο, ήτοι φωτοβολταϊκούς σταθμούς, και όχι υπηρεσίες που συνδέονται άμεσα με την κοινωνική υπευθυνότητα.
Η ΕΑΔΗΣΥ απέρριψε τον ισχυρισμό αυτόν. Έκρινε ότι η αναθέτουσα αρχή αιτιολόγησε επαρκώς τη συγκεκριμένη απαίτηση, συνδέοντάς την με το αντικείμενο και τις συνθήκες εκτέλεσης της σύμβασης. Ειδικότερα, η Αρχή έλαβε υπόψη ότι η σύμβαση δεν αφορά απλή προμήθεια υλικών, αλλά περιλαμβάνει και μεταφορά επί τόπου, εγκατάσταση, συναρμολόγηση, δοκιμές, θέση σε λειτουργία, εργασίες πεδίου, συνεργεία και ενδεχόμενη εμπλοκή υπεργολάβων. Υπό τα δεδομένα αυτά, κρίθηκε ότι η απαίτηση για πιστοποίηση κοινωνικής υπευθυνότητας συνδέεται λειτουργικά με την ορθή, νόμιμη και κοινωνικά υπεύθυνη εκτέλεση της σύμβασης.
Η Αρχή δέχθηκε ότι το πρότυπο SA 8000 αποδεικνύει τη δέσμευση της πιστοποιημένης επιχείρησης σε ζητήματα εταιρικής κοινωνικής ευθύνης και εργασιακής συμμόρφωσης, όπως η αποφυγή παιδικής και καταναγκαστικής εργασίας, η υγιεινή και ασφάλεια, η μη διάκριση, η τήρηση κανόνων περί ωραρίου και αμοιβών, καθώς και η διαχείριση σχέσεων με προμηθευτές και υπεργολάβους.
Περαιτέρω, η ΕΑΔΗΣΥ έκρινε ότι η επίμαχη απαίτηση δεν παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας ούτε νοθεύει τον ανταγωνισμό. Κατά την κρίση της, το γεγονός ότι ένας όρος συμμετοχής περιορίζει τον κύκλο των δυνητικών συμμετεχόντων δεν τον καθιστά αυτομάτως παράνομο, εφόσον ο όρος συνδέεται με το αντικείμενο της σύμβασης, είναι πρόσφορος για τη διακρίβωση της καταλληλότητας των οικονομικών φορέων και εξυπηρετεί σκοπό δημοσίου συμφέροντος.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η κρίση της ΕΑΔΗΣΥ ως προς τα ισοδύναμα πιστοποιητικά ή αποδεικτικά μέσα. Η προσφεύγουσα υποστήριξε ότι, με τις διευκρινίσεις της, η αναθέτουσα αρχή απέκλεισε ουσιαστικά τη δυνατότητα προσκόμισης ισοδύναμων μέσων για το SA 8000. Η ΕΑΔΗΣΥ, όμως, έκρινε ότι η διακήρυξη εξακολουθούσε να προβλέπει ρητά την αποδοχή SA 8000 ή ισοδύναμου, καθώς και μηχανισμό αποδοχής άλλων αποδεικτικών στοιχείων για ισοδύναμα μέτρα, υπό τις προϋποθέσεις που τάσσονταν στα έγγραφα της σύμβασης.
Παράλληλα, η Αρχή δέχθηκε ότι απλή βεβαίωση ότι οικονομικός φορέας βρίσκεται «υπό αξιολόγηση» για την απόκτηση των απαιτούμενων πιστοποιήσεων δεν αρκεί. Απαιτείται, κατά τον χρόνο υποβολής της προσφοράς, πλήρες και σε ισχύ πιστοποιητικό ή ισοδύναμη πιστοποίηση.
